Poemas de Olvidanzas y Baladas de Primavera [Chúng ta nghĩ mọi thứ đã... | Tôi đã bắn vào lý tưởng | Tháng Tư | Khúc ca đêm]

JUAN RAMÓN JIMÉNEZ

(1881-1958)

Bản dịch của Tú Trinh 

photo by Tú Trinh | Saigon 07.2007

Chúng ta nghĩ mọi thứ đã...

Chúng ta nghĩ mọi thứ đã

đổ vỡ, tan hoang, và nhơ nhuốc...

– Nhưng, trong đó, hiện thực

đã mỉm cười, và chờ đợi chúng ta.

Những giọt nước mắt, đẫm máu và còn ấm

rơi lên những tấm kính phủ đầy sương giá...

– Nhưng, bên trong, hiện thực

đã mỉm cười, và chờ đợi chúng ta.

Ngày đen tối ấy tiến gần đến kết thúc,

rối tung trong mớ khổ đau ảm đạm

– Nhưng, bên trong, hiện thực

đang mỉm cười, đợi chúng ta –

Tôi đã bắn vào lý tưởng

Tôi đã bắn vào lý tưởng,

nghĩ rằng sẽ không trúng đích.

– Phát đạn đen ngòm kia, cú giật ngược của mi

đã làm tan nát tâm hồn ta đến chừng nào!

Màn đêm, sau phát súng

chẻ đứt chính hiện hữu của nó,

đột nhiên lặng thinh, chuyển sang

màu lục thẫm, vầng trán nó xanh xao.

Và tôi nghe, tận sâu thẳm trái tim mình,

đang co đập, chờ đợi nó,

tiếng ngã uỵch đột ngột của một bầu trời,

chết với đôi cánh xếp.

Tháng Tư

             (Ngày ấy và Robert Browning)

Chim thanh tước trong cây dương

– Và gì khác?

Cây dương trên nền trời xanh

– Và gì khác?

Bầu trời xanh trong nước

– Và gì khác?

Nước nơi phiến lá non

– Và gì khác?

Cánh hoa mới trong đoá hồng

– Và gì khác?

Đoá hồng mới trong tim tôi.

– Và gì khác?

Và tim tôi trong tim bạn!

Khúc ca đêm

Này đây mùi hương

của hoa hồng!

Hãy giữ chặt nó trong nỗi mê ly của em!

Này đây ánh sáng

của mặt trăng!

Hãy giữ chặt nó trong sự tràn đầy của em!

Này đây khúc ca

của dòng suối!

Hãy giữ chặt nó trong quyền tự do của em!

----------------------

Dịch từ bản tiếng Anh [“We thought that everything was...”], [“I fired at the ideal”], “April” và “Night Song” của Eloïse Roach, thơ của Juan Ramón Jiménez, trích từ phần Olvidanzas (1906-1907) và Baladas de Primavera(1907), trong cuốn Three Hundred Poems 1903-1953, do Eloïse Roach chọn, dịch và giới thiệu (Austin: University of Texas Press, 1962).

Poemas de Pastorales [Một buổi tối tốt lành, làng nhé | Ánh mặt trời sẽ mạ vàng đám lá | Lừa trắng; màu vàng úa và màu xanh lá]

JUAN RAMÓN JIMÉNEZ

(1881-1958)

Bản dịch của Tú Trinh,

tặng Haroun (sắp chào đời) và Rơm (đang là hạt mầm),

05.2012.

Một buổi tối tốt lành, làng nhé

Một buổi tối tốt lành, làng nhé.

Tôi là Juan, đứa con nhớ nhà của làng đây.

Tôi đã tìm về để nhìn ngắm

mùa xuân đang trải hoa trên những cánh đồng.

Làng có nhớ tôi không? Tôi

là kẻ yêu sự Cân Đối,

gã thi sỹ hao gầy đã rời làng mà đi

một tinh mơ tháng Năm kia.

Và tôi mang trong tim mình

một kho báu mà tôi tìm thấy

ẩn nơi những đoá hồng ngát hương

trong khu vườn của những người lãng mạn.

Này ngôi làng rực ánh mặt trời, tôi sẽ nói

với làng về những cảm giác yếu đuối khi xưa?

hay làng muốn những ca khúc tháng Tư

ngập ánh mặt trời và chim chóc?

Trả lời ngay đi làng ơi, và tôi sẽ

trải lòng mình với làng, và môi tôi nữa,

và một chuỗi những bài thánh ca

sẽ vang lên và bay xa!

Một buổi tối tốt lành, làng nhé.

Tôi là Juan, đứa con nhớ nhà của làng đây.

Ban cho tôi đi, một nụ hôn với

ánh nắng ngời hạnh phúc, ngập trên môi tôi.

Ánh mặt trời sẽ mạ vàng đám lá

                                      (Nhà thơ đã chết)

Ánh mặt trời sẽ mạ vàng đám lá,

sẽ dâng tặng những viên kim cương cho dòng sông

viết nên khúc ca của hoàng kim và tiếng cười

với gió, xuyên qua rừng thông.

Môi phủ đầy những đoá hồng,

lũ trẻ con sẽ ùa vào khu vườn,

làm vỡ chất vàng ròng trong những giấc mơ

của các trinh nữ và những hoa bách hợp...

Người đàn ông mang tin buồn

dọc theo bụi đường

sẽ nhìn thấy từng đàn bướm trắng

và những giọt long lanh sương.

“Chào buổi sáng.” “Ngày tốt lành nhé.”

Thị trấn thanh thản đầy hoa ơi,

người sẽ tràn trề

ánh mặt trời, khói trắng, khói lam,

những tiếng chuông ngân, và những khúc ca thôn dã.

... Và rồi, khi ban trưa đến,

sẽ là sự yên tĩnh... Trong

rừng thông một con chim sẽ cất tiếng hót...

và mọi thứ sẽ lặng câm và úa tàn.

Lừa trắng; màu vàng úa và màu xanh lá

Lừa trắng; màu vàng úa và màu xanh lá

của những vườn nho mùa thu;

lừa trắng già nua ơi, tang của mi

được trang hoàng bằng nỗi tiếc thương.

Mi là ánh vàng trong sắc tà dương,

và đám lá xanh ngả vàng úa

được thắp sáng lên, như trong

không gian mùa xuân chảy tràn tiếng thổn thức.

Và khi mi ra đi, buổi chiều xanh lam

giữ lại vẻ sầu muộn lộng lẫy

của khúc bi ca, ánh mặt trời

trong tinh thể pha lê nơi đôi mắt mi!

Lừa trắng; màu vàng úa và màu xanh lá

của những vườn nho mùa thu;

kẻ nào đã đè nặng tuổi già của mi

bằng cả kho tàng buồn bã?

Mi nhớ không... những đàn bướm trắng

thường nhởn nhơ bay trên dòng suối;

nơi có đám hoa bách hợp vàng mơ

dưới bầu trời xanh biếc và vàng óng;

thảo nguyên ướt đẫm nước mưa

và mi đã nhìn đăm đăm như thể

đó là đồng cỏ đầy những viên ngọc trai

– không khí trở nên thơm ngát –

Lừa trắng; màu vàng úa và màu xanh lá

của những vườn nho mùa thu;

lừa trắng dịu dàng ơi, tang của mi

được trang hoàng bằng nỗi tiếc thương!

----------------------

Dịch từ bản tiếng Anh [“A good evening to you, village”], [“The sunlight will gild the leaves”] và [“White donkey; yellow and green”] của Eloïse Roach, thơ của Juan Ramón Jiménez, trích từ phần Pastorales (1903-1905), trong cuốn Three Hundred Poems 1903-1953, do Eloïse Roach chọn, dịch và giới thiệu (Austin: University of Texas Press, 1962).

 

Poemas de Jardines Lejanos [Ban mai | Khi nàng ở đây, mọi thứ | Tôi đấy ư, đang đi quanh quẩn trong phòng]

JUAN RAMÓN JIMÉNEZ
(1881-1958)
Bản dịch của Tú Trinh

Ban mai

(hò hẹn)

Gió uốn những cành cây
trĩu oằn những con chim đang ngủ
– Ngọn hải đăng mở con mắt xanh
của nó ba lần – Những con dế lặng thinh.

Cơn bão xô dạt những nơi chốn
xa nhau biết bao?
Khó khăn làm sao điều tưởng chừng rất dễ!
Những con đường nghẽn lối biết chừng nào!

Mọi vật có vẻ đã đổi chỗ cho nhau.
Nhưng trong thứ ánh sáng êm ả ấy
những bờ cát và những đóa hoa
vẫn nằm yên nơi ta thấy chúng chiều qua.

Khi nàng ở đây, mọi thứ

Khi nàng ở đây, mọi thứ
tự chúng, đều lặng lẽ
– ngọn lửa, cành hoa, và bài ca –
Nhưng mỗi khi nàng rời xa
– ánh sáng, bài ca và ngọn lửa –
mọi thứ, điên rồ thay, chính là nàng.

Tôi đấy ư, đang đi quanh quẩn trong phòng

Tôi đấy ư, đang đi quanh quẩn trong phòng
đêm nay, hay là kẻ lang thang nào đó
đang rình mò trong khu vườn tôi
khi hoàng hôn buông xuống?

                                Tôi nhìn
quanh quất và nhận ra vạn vật
y như cũ và không còn như cũ...
Cửa sổ đã để mở toang sao?
Tôi đã không rơi vào giấc ngủ?
Khu vườn đã không đắm mình vào một màu xanh
của ánh trăng ư? Và bầu trời đã trong vắt
và xanh biếc... Giờ đây là những đám mây và gió
và cả khu vườn trong tối tăm...
Tôi tin là bộ râu mình
màu đen... Và tôi đã mặc đồ màu xám.
Nhưng giờ đây bộ râu tôi trắng phơ
và tôi đang mặc tang phục. Đây có là
những bước tôi đi? Giọng này đây
tôi đang thốt ra có những nhịp điệu
của giọng tôi ngày trước?
Tôi là tôi, hay tôi là
kẻ ăn mày lảng vảng trong khu vườn tôi
khi đêm tối buông dần?

                                Tôi nhìn
quanh quất... Trời nhiều mây và gió...
Khu vườn quá ảm đạm...

... Tôi đi lên đi xuống... Tôi thật
đã rơi vào giấc ngủ sao?
Hàm râu tôi giờ bạc phơ... Vạn vật
như thế và không còn như thế.


----------------------
Dịch từ bản tiếng Anh “Early Morning”, [“When woman is present, all”] và [“Is it I, pacing my room”] của Eloïse Roach, thơ của Juan Ramón Jiménez, trích từ phần Jardines Lejanos (1903-1904), trong cuốn Three Hundred Poems 1903-1953, do Eloïse Roach chọn, dịch và giới thiệu (Austin: University of Texas Press, 1962).

Poemas de Arias Tristes [Những vì sao, những vì sao, những vì sao ngọt ngào | Tôi sẽ không trở lại | Dòng sông pha lê trong suốt, say ngủ

JUAN RAMÓN JIMÉNEZ
(1881-1958)
Bản dịch của Tú Trinh

Những vì sao, những vì sao, những vì sao ngọt ngào [*]

Những vì sao, những vì sao, những vì sao ngọt ngào,
những vì sao phiền muộn, xa xôi,
phải chăng chúng mày là những đôi mắt của bạn bè quá cố?
– Chúng mày nhìn đăm đắm làm sao!
Phải chăng chúng mày là những đôi mắt của bạn bè đã mất
đang nhớ về trái đất
– Ôi những bông hoa rực rỡ của tâm hồn –
với mùa xuân vừa đến?

Tôi sẽ không trở lại

Tôi sẽ không trở lại. Và đêm,
dịu dàng ấm áp, thanh thản và lặng im,
sẽ ru ngủ thế giới, bằng thứ ánh sáng
của mặt trăng cô độc.

Cơ thể tôi sẽ không ở nơi kia,
và qua một cửa sổ mở toang,
một làn gió tươi mát sẽ đến
hỏi về tâm hồn tôi.

Tôi chẳng biết liệu có điều gì đó đợi chờ
sự kết thúc của việc vắng mặt kép của tôi,
hay ai sẽ hôn trí ký ức tôi
giữa những vuốt ve và nước mắt.

Nhưng sẽ có những vì sao và những bông hoa,
sẽ có những cái thở dài và những niềm hy vọng,
và tình yêu trên những con đường
trong bóng mát của cây xanh.

Và cây đàn dương cầm đó sẽ cất tiếng
như thể trong đêm nay yên tĩnh,
và không ai ở đó để lắng nghe,
trầm ngâm, nơi khung cửa sổ.

Dòng sông pha lê trong suốt, say ngủ [*]

Dòng sông pha lê trong suốt, say ngủ
và bị mê hoặc; thung lũng thoai thoải,
bờ sông dịu dàng đầy những
cây dương trắng và cây liễu lá xanh.

– Thung lũng có một giấc mơ trưa
và một trái tim; nó mơ
và biết cách biến giấc mơ mình thành
dòng âm thanh uể oải của những ống sáo và những khúc ca –

Dòng sông bị mê hoặc;
những nhành liễu xanh mơ ngủ
rũ vào những hồ nước lặng im
đang mê mải hôn những mặt pha lê trong suốt.

Và bầu trời mềm mại và êm ả,
một bầu trời thấp và bồng bềnh,
với sương mù lấp lánh ánh bạc
vuốt ve những đợt sóng và đám cây.

Trái tim tôi thường mơ mộng
về bờ sông và thung lũng,
và đã tìm đến dải sông tĩnh lặng, êm ả này
để khởi hành;
nhưng trên đường đến đây
tim tôi đã rớt nước mắt cho tình yêu
vì một bài tình ca xưa nó từng nghe
lại đến từ một thung lũng khác.


--

[*] Bài thơ không có nhan đề, người dịch lấy câu đầu tiên để làm nhan đề.


----------------------
Dịch từ bản tiếng Anh của Eloïse Roach, "[Stars, stars, sweet stars]", “I shall not return” và “[River of crystal, asleep]” thơ của Juan Ramón Jiménez, trích từ phần Arias Tristes (1902-1903), trong cuốn Three Hundred Poems 1903-1953, do Eloïse Roach chọn, dịch và giới thiệu (Austin: University of Texas Press, 1962).

 

“Ngay cả khi tâm hồn tôi” | Trăng rằm | “Âm nhạc” | Trắng

JUAN RAMÓN JIMÉNEZ
(1881-1958)
Bản dịch của Tú Trinh


“Ngay cả khi tâm hồn tôi”


Ngay cả khi tâm hồn tôi cực kỳ vừa vặn
bên trong cơ thể tôi
— như một ý tưởng độc đáo
trong một câu thơ hoàn chỉnh —
thế mà cuối cùng nó phải lìa bỏ cơ thể ấy,
như lìa bỏ câu thơ của một nhà tu từ học,
nông cạn và cứng nhắc!



Trăng rằm


Cửa để mở,
dế hát vang.
Em có đang khoả thân đi lang thang
trên những cánh đồng?

Như dòng nước bất tử,
tuần hoàn trong vạn vật.
Em có đang khoả thân bay loanh quanh
giữa lưng trời?

Cây húng quế chưa ngủ,
đàn kiến tất bật.
Em có đang khoả thân bước lòng vòng
trong nhà?



“Âm nhạc”


Âm nhạc —
một người phụ nữ khoả thân
chạy điên cuồng qua đêm tinh khiết.



Trắng


Hương thơm của cây cam tùng,
một người phụ nữ khoả thân
trong dãy hành lang tối.



-----------------
Dịch từ bản tiếng Anh của Robert Bly, “‘Even Though My Soul’”, “Fuil Moon”, “‘Music’” và “Whiteness”, thơ của Juan Ramón Jiménez, trong cuốn Lorca and Jiménez: Selected Poems, do Robert Bly chọn, dịch và giới thiệu (Boston: Beacon Press, 1973).

“Tôi không là tôi” | “Tôi đã kéo dây cương”

JUAN RAMÓN JIMÉNEZ
(1881-1958)
 Bản dịch của Tú Trinh


“Tôi không là tôi”


Tôi không là tôi.
                           Tôi là một gã
đi bên cạnh tôi mà tôi chẳng thấy,
một gã mà đôi lúc tôi có thể ghé thăm,
và cũng chính gã mà một lúc khác tôi quên lãng;
gã luôn giữ được bình tĩnh và im lặng khi tôi nói,
và tha thứ, một cách dịu dàng, khi tôi căm ghét,
gã bước đi nơi tôi không có mặt
gã sẽ vẫn còn đứng đó khi tôi chết.



“Tôi đã kéo dây cương”


Tôi đã kéo dây cương,
tôi đã quay ngựa
trong buổi bình mình
và tôi đã đến với cuộc đời, nhợt nhạt

Ồ, cái cách mà chúng nhìn tôi,
những bông hoa trong giấc mơ tôi,
điên rồ,
chúng vươn những cánh tay đến mặt trăng!



-----------------
Dịch từ bản tiếng Anh của Robert Bly, “‘I Am Not I’” và “‘I Pulled on the Reins’”, thơ của Juan Ramón Jiménez, trong cuốn Lorca and Jiménez: Selected Poems, do Robert Bly chọn, dịch và giới thiệu (Boston: Beacon Press, 1973).